Ang Pahayagan

Sa gitna ng ingay ng digmaan, implasyon, at krisis sa enerhiya, may isang tahimik ngunit mas malalim na suliraning unti-unting sumisiklab—ang pandaigdigang krisis sa trabaho.

Hindi ito haka-haka lamang. Mismong World Bank na ang nagbabala: sa susunod na 10 hanggang 15 taon, aabot sa 1.2 bilyong katao sa mga papaunlad na bansa ang papasok sa workforce, ngunit 400 milyong trabaho lamang ang inaasahang malilikha. Ibig sabihin, may kakulangan na 800 milyong hanapbuhay. Walong daang milyong pangarap ang maaaring mabigo.

Pero dapat nating itanong: bakit ganito kalala ang kakulangan?

Hindi sapat na ituro lamang ang digmaan o ang pagbagal ng ekonomiya. Ang ugat ng problema ay mas malalim—nakaugat ito sa isang sistemang matagal nang pumapabor sa iilan habang iniiwan ang nakararami. Sa loob ng maraming dekada, itinulak ang mga polisiyang nagbukas ng ekonomiya ng mahihirap na bansa sa dayuhang kontrol, habang pinahina ang lokal na industriya at agrikultura.

Sa ganitong kaayusan, hindi nakapagtataka kung bakit hindi sapat ang nalilikhang trabaho. Paano nga naman makalilikha ng disenteng hanapbuhay kung ang sariling produksyon ay pinabayaan, at ang lakas-paggawa ay itinuturing na export commodity?

Ang resulta: milyon-milyong manggagawa ang napipilitang mangibang-bansa, tumanggap ng mababang sahod, o pumasok sa impormal at walang seguridad na trabaho. At habang lumalaki ang agwat ng mayaman at mahirap, lalong tumitindi ang tensyon—hindi lang sa ekonomiya kundi pati sa lipunan.

Babala ng World Bank, maaaring magdulot ito ng pagtaas ng ilegal na migrasyon at kawalang-katiyakan sa seguridad. Ngunit sa totoo lang, matagal na itong nararanasan ng maraming bansa, kabilang ang Pilipinas.

Kaya ang panawagan para sa “long-term development” ay hindi dapat manatiling salita lamang. Kailangan ng malinaw at makabayang direksyon—pagpapalakas ng lokal na industriya, tunay na reporma sa agrikultura, at paglikha ng mga trabahong may dignidad, sapat na sahod, at seguridad.

Ang usapin ng trabaho ay hindi lang tungkol sa kita. Ito ay tungkol sa kinabukasan, sa kakayahang mamuhay nang may dignidad, at sa karapatan ng bawat tao na magkaroon ng makabuluhang papel sa lipunan.

Kung hindi babaguhin ang kasalukuyang direksyon, ang 800 milyong kakulangan sa trabaho ay hindi lang numero. Ito ay magiging mukha ng isang henerasyong pinagkaitan ng pagkakataon.

At sa huli, ang tanong ay mananatili: para kanino ba talaga ang kaunlaran?