Ang Pahayagan

PONDO PARA SA PAMPUBLIKONG OSPITAL- SAPAT BA?   

Sa papel, tila napakalaki ng pondo ng pamahalaan. Sa ilalim ng 2025 General Appropriations Act (GAA), umabot sa mahigit ₱6.326 trilyon ang kabuuang pambansang badyet—isang halagang sapat sana upang matugunan ang pangunahing pangangailangan ng mamamayan, lalo na sa kalusugan. Ngunit sa aktuwal na kalagayan sa mga lalawigan, nananatiling tanong: nasaan ang pondo at bakit kulang pa rin ang ospital? 

Sa maraming pampublikong ospital sa probinsya, karaniwan na ang eksenang kulang ang suplay ng gamot, luma ang pasilidad, at limitado ang serbisyong medikal. Ang kakulangan sa pamilihang gamot ay hindi lamang usapin ng abala—ito ay usapin ng buhay at kamatayan, lalo na para sa mahihirap na pasyenteng walang kakayahang bumili ng gamot sa pribadong botika. Sa ganitong kalagayan, lalong lumalalim ang agwat ng serbisyong pangkalusugan sa pagitan ng urban centers at mga rural hospitals. 

Mas nakakabahala, may mga pondong malinaw na inilaan ngunit hindi nagagamit.

Ayon sa mga ulat, may humigit-kumulang ₱11 bilyon na nakalaan para sa mga ospital at health centers, subalit nananatiling hindi napapakinabangan dahil sa mabagal na implementasyon at mga umano’y ghost projects. May mga proyektong nasa plano lamang, may pondo sa dokumento, ngunit wala namang pisikal na ospital, pasilidad, o serbisyong naitayo sa komunidad. 

Dagdag pa rito, ang pondo ng PhilHealth—na dapat ay direktang napupunta sa serbisyong pangkalusugan—ay minsan pang ibinabalik o inililipat sa tinatawag na unprogrammed appropriations. Sa halip na maramdaman ng pasyente ang benepisyo, napupunta ito sa mga alokasyong hindi malinaw ang agarang pakinabang sa kalusugan ng publiko. 

Dito pumapasok ang mas malalim na isyu: transparency, accountability, at patas na distribusyon. Hindi sapat na may malaking badyet; mas mahalaga kung paano ito ginagastos at kung sino ang tunay na nakikinabang. Kung patuloy na napag-iiwanan ang mga lalawigan, malinaw na may problema sa prayoridad. Ang mga probinsyang walang sapat na gamot at pasilidad ang dapat unang pinapansin, hindi ang mga proyektong maganda lamang sa papel. 

Ang mga “ghost hospitals” at hindi nagagamit na pondo ay patunay na kailangan ng mas mahigpit na pagbabantay at pananagutan. Ang bawat pisong inilaan ay dapat makita sa anyo ng aktuwal na ospital, kumpletong pasilidad, at sapat na gamot—hindi sa mga ulat at dokumentong walang kongkretong resulta. 

Sa huli, malinaw ang panawagan: kung tunay na serbisyo publiko ang hangad ng pamahalaan, dapat tiyakin na ang pampublikong ospital, lalo na sa mga lalawigan, ay may sapat na pondo, suplay, at kakayahang maglingkod. Hindi dapat maging biktima ng anomalya at maling prayoridad ang kalusugan ng mamamayan. 

Sa gitna ng trilyong pisong badyet, nananatiling makahulugan ang tanong: kung may ganitong kalaking pondo ang gobyerno, bakit hanggang ngayon ay may mga ospital pa ring walang gamot?